Новости

Министерството за здравство на Словенија подготви предлог-закон за подобрување на достапноста на здравствената заштита. Документот е на јавна расправа до 11 ноември.

Главната новина: ако некое лице остане без матичен лекар, педијатар или гинеколог, Заводот за здравствено осигурување на Словенија (ZZZS) ќе биде должен да му најде нов лекар во рок од 15 дена. Потрагата најпрво ќе се одвива во областа каде што живее пациентот, а потоа и во други региони. Доколку има повеќе можности, на пациентот ќе треба да му бидат понудени најмалку три лекари за избор.

ZZZS исто така ќе им помага на пациентите кои предолго чекаат на преглед да најдат порано достапни термини во други здравствени установи.

Проблемот во бројки: во Словенија 140.000 луѓе немаат матичен лекар. Заштитничката на правата на пациентите Ирена Жагар е скептична кон оваа иницијатива: при толкав недостиг на лекари, административните мерки тешко дека ќе помогнат.

Извор: rtvslo.si

Денес Владата на Словенија ќе го разгледува предлогот за измени на Законот за странци, кој веќе предизвика остри критики уште пред да биде доставен до парламентот.

Клучни измени:

• Се укинуваат бесплатните курсеви по словенечки јазик за странци — ќе биде потребно учество во финансирањето од 40% со сопствени средства, а истовремено се зголемуваат барањата за познавање на јазикот.

• За продолжување на дозволата за престој врз основа на семејно обединување ќе биде потребно ниво А2 наместо А1, а за постојан престој — ниво Б1 наместо А2.

• Периодот по кој може да се поднесе барање за семејно обединување се зголемува од 1 на 3 години.

• Минималниот приход потребен за добивање дозвола за престој ќе се зголеми од 507,43 евра на 710,40 евра (првично беше предложен дури и износ од 1.014,86 евра).

Синдикатите и невладините организации остро ги критикуваат измените, нарекувајќи ги обид да се принудат семејствата на работниците да ја напуштат земјата и да се попречи интеграцијата на странските работници. Загрижени се и работодавачите, бидејќи Словенија би можела да стане помалку привлечна за странските стручњаци.

Паралелно се подготвува уште еден контроверзен предлог-закон за вработување странци, кој исто така е критикуван поради можноста за зголемена експлоатација на работниците.

Извор: lokalec.si

Ознаката „итно“ на лекарскиот упат во Словенија не гарантира брз преглед кај специјалист. Реалното време на чекање се мери во месеци.

Според податоците од 30 септември 2026 година:

▪️ Ортопед: со ознака „итно“ — 141 ден чекање, „многу итно“ — 90 дена

▪️ Дерматолог: „итно“ — 338 дена (11 месеци), „многу итно“ — 122 дена (4 месеци)

▪️ Невролог: „многу итно“ — 138 дена (4,5 месеци)

Ова се просечни показатели — кај одредени лекари времето на чекање може да биде пократко или подолго.

Поради ваквите долги листи на чекање, многу жители на Словенија почнуваат да размислуваат за приватни здравствени услуги за побрзо да добијат дијагноза и да започнат лекување. Особено кога болката или другите симптоми им пречат во работата и секојдневниот живот.

Осигурителната компанија Zavarovalnica Triglav нуди посебни програми за пристап до приватни специјалисти.

Извор: delo.si

Универзитетот во Љубљана во новата академска година воведува три нови студиски програми: биофармацевтско инженерство, биоекономија и биоинформатика.

Традиционално има голем интерес за Медицинскиот факултет — бројот на места е зголемен од 205 на 240, а биле поднесени 467 пријави. Голем интерес има и за програмите на уметничките академии, како и на факултетите од областа на здравството, ветеринарната медицина, архитектурата и психологијата.

Важна новина се посебните места за Словенци во странство кои имаат словенечко државјанство. Обезбедени се 416 места, а примени се 32 кандидати, најголем дел на медицина и ветеринарна медицина.

Од земјите надвор од ЕУ пристигнале повеќе од 3.000 пријави, а примени се околу илјада студенти. Ректорот Грегор Мајдич истакна: „Кај нас студираат студенти од повеќе од 100 земји.“

Вкупниот број студенти на сите нивоа на студии останува околу 38.000.

Универзитетот започна да користи и нов машински словенечко-англиски преведувач.

Извор: n1info.si

Денеска во обновениот Народен дом во Ново Место се одржа свечената инаугурација на првиот ректор на Универзитетот во Ново Место, Матеј Макарович. Официјално ќе ја преземе функцијата во четврток.

Основањето на универзитетот е резултат на 30-годишни напори, кои започнаа во средината на 1990-тите. Првиот обид за основање државен универзитет беше направен во 2014 година, но не доби доволна поддршка. Пресвртот се случи кога сите осум високообразовни установи во градот се договорија да се обединат. Во февруари 2024 година парламентот донесе одлука за основање на универзитетот, а на 1 јули беше извршена официјалната регистрација.

Речиси 2.500 студенти ќе започнат со настава во четврток. Универзитетот планира изградба на кампус во областа Дрганчевје и проширување на студентските домови — недостигот од сместување за студентите во моментов останува главната пречка за понатамошниот развој.

Извор: n1info.si

Универзитетот во Љубљана во новата академска година воведува две нови студиски програми: биофармацевтско инженерство и биоекономија.

Традиционално, интересот за Медицинскиот факултет е голем — за 240 места се поднесени 467 пријави. Популарни се и програмите на уметничките академии, како и факултетите од областа на здравството, ветеринарната медицина, архитектурата и психологијата.

За првпат 32 студенти од редовите на Словенците кои живеат во странство, а имаат словенечко државјанство, се запишаа преку посебна квота, повеќето на медицина и ветеринарна медицина.

На универзитетот студираат студенти од повеќе од 100 земји во светот, а примени се повеќе од илјада пријави од земјите на Западен Балкан. Вкупниот број студенти на сите три степени на студии изнесува околу 38.000.

Ректорот Грегор Мајдич истакна дека универзитетот развил сопствен словенечко-англиски преведувач за странските студенти кои учествуваат во програми за размена.

Извор: n1info.si

Во Словенија се разгледува воведување бесплатни ручеци за сите ученици, но се појави сериозен проблем — голем недостиг од кујнски персонал.

Министерството за образование пресметало дека за организирање топли оброци за сите ученици во основните училишта ќе бидат потребни дополнителни околу 250 готвачи и кујнски работници — во просек по 0,5 вработени за секое училиште.

Во некои училишта веќе сега не успеваат да се справат со недостигот од персонал: во едно училиште во Цеље појадокот се состои само од овошје, сендвичи и житарки. Од министерството признаваат дека е тешко да се привлечат нови работници — платите не се привлечни.

Во моментов задолжителни се само појадоците (цената е 1,22 евра за учениците во основните училишта и 4 евра за средношколците), додека ручеците се по избор и дополнително се плаќаат, со можност за субвенции.

Извор: svet24.si

Според истражувањето на UNODC (Канцеларијата на Обединетите нации за дрога и криминал), Словенија е меѓу десетте европски земји со најниска стапка на убиства: таа го зазема 8-то место според овој показател, ако се смета од најниската кон највисоката стапка.

Бројот на убиства се намалува веќе 30 години: во 1990-тите се регистрирале до 100 случаи годишно, по 2000 година — од 60 до 80 случаи, а од 2007 година бројот стабилно се движи меѓу 30 и 40 случаи годишно.

Спротивно на распространетото мислење, само 30–35% од убиствата се случуваат во семејниот круг, додека убиствата поврзани со интимни партнерски односи сочинуваат околу 10% од вкупниот број.

Стапката на расветлување на кривичните дела е импресивна — во последните 30 години нерасветлени останале само околу 1% од сите убиства. Ваквиот висок процент се должи на брзото реагирање на полицијата и работата на Националната форензичка лабораторија.

Извор: lokalec.si

Економијата на Словенија покажува импресивни резултати. Во вториот квартал од 2024 година, БДП на земјата порасна за 5,0% во споредба со истиот период минатата година. Во првата половина од 2024 година, растот изнесуваше 4,1%.

Особено се издвојува динамиката на извозот: во вториот квартал од 2024 година, тој се зголеми за 6,5% — највисока стапка во последните седум квартали. За споредба, во 2023 година, извозот на стоки се намали за 0,7%.

Словенија ги надминува другите земји од Централна и Источна Европа според стапката на раст на извозот. Аналитичарите на Coface го поврзуваат ова со зголемената побарувачка од Германија, отворањето нови фармацевтски производствени капацитети и интеграцијата во европските синџири на снабдување.

Германскиот извоз во првата половина од 2024 година порасна за 3,9%, што позитивно влијае врз целата централноевропска економија.

Извор: rtvslo.si

Министерството за внатрешни работи и јавна управа на Словенија го измени предлогот за измени на Законот за странци и ја продолжи јавната расправа до 26 август.

Главната промена е зголемувањето на потребните средства за издржување од 507 на 1.015 евра (двојно од основниот износ на минималниот доход). Тоа приближно одговара на минималната нето-плата во земјата.

Се заоструваат и барањата за познавање на словенечкиот јазик: за продолжување на дозволата за привремен престој по основ на спојување на семејството ќе биде потребно ниво А2 наместо основното ниво, додека за постојан престој ќе биде потребно ниво Б1 наместо А2.

Меѓу другите измени се укинувањето на бесплатните курсеви по словенечки јазик (ќе биде воведено кофинансирање од 40%) и продолжувањето на периодот по кој ќе биде можно спојување на семејството — од една на три години.

Предлогот моментално е на јавна расправа.

Извор: svet24.si

Краткорочното изнајмување на сместување во Словенија продолжува да руши рекорди. Во 2024 година, преку трите најголеми меѓународни платформи (Airbnb, Booking и Expedia) биле резервирани над 523 илјади сместувања во куќи и станови, што е 16% повеќе од претходната година.
Врз основа на овие резервации, туристите оствариле 4,53 милиони ноќевања, што претставува раст од 14%. Притоа, 70% од сите ноќевања во краткорочно сместување биле резервирани токму преку овие платформи.
91% од резервациите ги направиле странски туристи. Најмногу ноќевања во 2024 година оствариле туристите од Германија (698 илјади ноќевања), а по нив следуваат гостите од Чешка, Италија, Унгарија и Франција.
Најголема активност имало во јули и август, кога биле регистрирани речиси 197 илјади резервации и 2 милиони ноќевања.
Извор: rtvslo.si

Министерството за образование, наука и млади ги објави резултатите од уписите на високообразовните установи за академската 2026/27 година.

Од 18.905 места на државните и концесиските високообразовни установи, пополнети се 12.454 места — тоа се кандидати запишани на додипломски и интегрирани магистерски студии. Од нив, 80% се запишани на студиската програма што ја навеле како прв избор.

3.715 кандидати не беа примени на ниту една од наведените студиски програми — не ја положиле државната матура или не ги исполнуваат условите за запишување. Уште 470 пријави сè уште се разгледуваат — станува збор за кандидати кои ја полагаат матурата во два дела, полагаат тестови за талентираност наесен или се во постапка на признавање на странско образование.

Резултатите се достапни на порталот eVŠ преку системот SI-PASS. Рокот за поднесување жалба е 21 ден од приемот на решението. Запишувањето трае од 24 јули до 14 август.

Извор: delo.si